Mayıs 2026’da Feminist Yazar Onur Bütün ve Feminist Aktivist Çiğdem Çidam’lı ” İfşa, Sesizliği Bozmak” adlı bir söyleşi gerçekleştirdi.

ÇİĞDEM CİDAMLI: İfşa bir mücadele yöntemi olarak tüm dünyada tartışılmaktadır. İfşa ve teşhir arasında önemli farklılık var. İfşa gizli olanı açığa çıkarmak, teşhir ise, herkesin bildiği şeyleri açığa çıkarmaktır.

Erkek şiddeti hayatın her alanında çok değişik biçimlerde ortaya çıkıyor. Erkek şiddeti ile mücadelede farklı ülkelerde farklı yöntemler uygulanıyor. Afrika’nın bazı kabilelerinde, şiddet gösteren erkeğin evinde toplanan kadınlar sabaha kadar gürültü yapıyorlar. ‘’Me Too’’ hareketi de erkek şiddeti ile mücadelede önemli bir yöntem oldu. Bu hareket, dijital ortamda mücadelenin önemli bir parçası haline geldi. İfşa, Latin Amerika ve İspanya’da dijital feminizmin önemli bir aracı oldu. Dijital ifşa Şili’de kayıp insanları bulmak için önemli bir araç olarak kullanıldı. Bizde de Cumartesi Anneleri ve yeni kuşak feministlere ilham kaynağı oldu.

Dijital feminizm, yüz yüze ilişkiden çok, dijital ortamda medya ile ortaklaşarak oluşturulan bir harekettir.

İfşa neden önemli? Bizler ‘’Kol kırılıp yen içinde kalmasını’’ istemiyoruz. Hiçbir alan, kadınlar ve diğer dezavantajlı gruplar için mutlak olarak güvenli ya da güvensiz değildir. Güvenli alan sadece kadın-erkek ilişkileri bağlamlı ele alınması gereken bir alan da değildir. Dil, din, ırk, fakirlik, zenginlik, mevki ile bağlantılı farklı alanlar da ortaya çıkabilmektedir.

Hiçbir alan veya kişi, güvenli alan değildir. Aile, örgüt, siyasi parti, içki arkadaşları patriarkal şiddetten ari değildir. Kaç kadın, ‘’ benim savunduğum partimden bir erkek yoldaşımın tecavüzüne uğradım’’ diyebilir.

İfşa edilen olgu karşısında elbette failler çeşitli savunma mekanizmaları da geliştirdiler. Bunlardan birkaçı ‘’yok öyle bir şey’’, yanlış anlaşıldı, rızası vardı, şiddet değil aşk, büyütecek bir şey yok, abartma, ne işin vardı orada, o istedi, rızası vardı, o da orospuluk yapıyor’’ gibi…

İfşa, güvenliği sağlamakla görevli kurumlarım mağduru dinlemediği, etkisiz kaldığı, koruma sağlayamadığı, yargının suçluyu koruduğu yerlerde önemli bir mücadele aracı ortaya çıkıyor. Ancak bu araç kullanılırken, ifşayı yapanı önceleyen bir sistem oluşturmak gerekli. Bunun için, ifşayı yapanın güvenliği, konunun ne kadarının bilinmesini istediği, yargı süreçlerindeki destekler önem taşıyor.

ONUR BÜTÜN: Kendi aramızda konuşurken ifşa süreci çok kolay gibi görünüyor ama bu süreç çok dikkatle yürütülmesi gereken bir süreç. Öncelikle ifşa ile linç asla bir araya gelmemeli. Mahkemeleri bu konuda hassas olmaları için uyarmaya çalışıyoruz.

‘’Babam annemi öldürecek’’ diye iki kez mahkemeye başvuran küçük bir kız ile ilgili facebook’da paylaşımlar yapıldı. İfşa, ‘’bunu ben de biliyorum’’ diyeceğiniz bir şey değil.

Dilan Karaman cinayetinde arkadaşları, büyük baskılar altında kaldılar. DEM parti Mardin milletvekili Saliha Aydeniz’in danışmanı Karaman’ın ölümü, kalp krizi yansıtıldı. Bu olayı araştırmak için kurulan komisyona DEM partili milletvekilleri alındı. Ancak Karaman’ın arkadaşları ve ailesinin yoğun çabalarıyla Dilan’ın mobbing uygulanarak intihara sürüklendiği ortaya çıktı.

Devrimci yapılarda da taciz var.

İfşa çok zor. Tacize veya mobbinge uğrayanlar, genellikle duygularını bastırıyorlar ya da kaderci bir savunma mekanizması geliştiriyorlar. Dijital ortamda deneyimsizlikten linç ortamı da ifşanın etkisini sarsıyor. İfşa çok dikkat gerektiriyor.

İfşada bulunanların uzman kişiler tarafından da değerlendirilmesi gerekiyor. Psikolojik rahatsızlığı olanlar, çocuklar ve yaşlılar da ayrıca değerlendirilmelidir.

Erkeklerin haklı olduğu az sayıda örnek de var. İfşa edilen bir erkek çok utandı ve özür diledi. Bu örneklerin çoğalması için, eleştirel erkeklik çalışmalarına yönelmek gerekiyor.

İfşa sürecini doğru yönetmek oldukça güç. Hassasiyet gerekiyor.

İfşa eden kadar, ifşa edileni de gözetmek gerekiyor. Bazı olaylarda İfşanın hedefi olanların lince uğramaması için önlem alınması gerekebilir. İfşacıyı korumak ve linçi önlemek lazım.

Adli süreçlerde de büyük sıkıntılar var. Deliller yok edilebiliyor veya değiştirilebiliyor. Rojin Kabaiş, Gülistan Doku cinayetleri hala aydınlatılamadı.

Bir de kötü niyetli kadınlar var. Bunlara da dikkat etmek gerekir.

İfşanın daha etkili bir yöntem olarak kullanılması için feminist ifşa hafıza kayıtları tutalım. Şiddet ve taciz sol yapılarda da oluyor.